Halloween is een feestdag die vooral in Ierland, het Verenigd Koninkrijk,
de Verenigde Staten en Canada gevierd wordt. Op 31 oktober verkleden
kinderen zich en bellen als het donker wordt aan bij huizen in de buurt
die versierd zijn met pompoenen en lichtjes, en roepen "trick or treat"
(de keuze gevend tussen een plagerijtje uithalen of een versnapering
krijgen). De bewoners geven de kinderen dan snoepjes. Jonge volwassen
gaan soms naar Halloweenfeesten.
Sommige van oorsprong buitenlandse feesten zijn in ons taalgebied aan
een niet te stuiten opmars bezig. Een bekend voorbeeld is het feest van
aanstaande woensdag, 31 oktober: Halloween.
Het woord is al een tijdje in het Nederlands aanwezig; Van Dale vermeldt
het ook, met een hoofdletter, want het wordt als een officiële feestdagnaam
gezien.

Oorsprong

De naam "Halloween" is afgeleid van Hallow-e'en, ofwel All Hallows Eve, de
avond voor Allerheiligen, 1 november.  ‘Hallow’ is een verouderd Engels woord
voor 'heilig' of 'heilige' (de woorden zijn overigens verwant), maar sinds de
verschijning van 'Harry Potter and the Deathly Hallows' is het weer actueel.

In de Iers-Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober
was oudejaarsavond. De oogst was binnen, het zaaigoed voor het volgende
jaar lag klaar en dus was er even tijd voor een vrije dag, het Keltische
nieuwjaar of Samhain (uitspraak Saun, het Ierse woord voor de maand
november). Maar Samhain was ook nog om een andere reden zeer bijzonder.
De Kelten geloofden namelijk dat op die dag de geesten van alle gestorvenen
van het afgelopen jaar terug kwamen om te proberen een levend lichaam in
bezit te nemen voor het komende jaar. Dit was onmiskenbaar een heidens
feest en naar goede gewoonte accepteerde de Kerk het en camoufleerde het
met een katholieke versie: ze maakte er Allerheiligen(avond) van en
‘groepeerde’ als het ware op die dag de verering voor alle bestaande en
toekomstige heiligen die geen eigen kalenderdag hadden.

Het feest is in de negentiende eeuw door Ierse immigranten naar de VS
gebracht. In Ierland was de aardappeloogst mislukt, de hongersnood
decimeerde razendsnel de bevolking en de Ieren begonnen omstreeks 1840
massaal naar Amerika te vluchten. En zoals dat gaat met migranten: in den
vreemde zoekt men contact en steun bij elkaar. Het heimwee naar de roots
wordt verzacht in het verder beleven en onderhouden van de eigen feesten
en gebruiken. In Amerika duikt dan de bekende jack-o'-lantern-pompoen op,
in de hele wereld wellicht het bekendste gezicht van Halloween.

Halloween bij ons

In Nederland en België wordt er steeds meer aandacht besteed aan het
Halloweenfeest/Allerheiligenavond. Dit gebeurt meestal niet in de vorm van
langs de deuren gaan en snoep ophalen maar wel door Halloweenfeesten en
het versieren van huizen. In Nederland en in België is het van oorsprong
katholieke Sint-Maartenfeest populairder onder jongeren (katholiek en
protestants tot atheïst). Het lijkt op het Amerikaanse Halloween, hoewel dit
feest niet in de grotere steden, maar vooral in dorpen gevierd wordt.

Op Halloween is kritiek — zoals ook op Valentijn — omdat het ontdekt zou zijn
door de commercie als een geschikte aanleiding om de consument  tot wat
ruimer vertier aan te zetten in de 'slappe' periode tussen zomervakantie en
Sinterklaas.

Oorsprong van de pompoen

Er zijn veel verhalen over de oorsprong van de verlichte uitgeholde pompoen.
Eén van de bekendste is het verhaal over Jack de smid ofwel Jack-o'-Lantern.
Op een avond kwam Jack de duivel tegen die hem naar de hel wilde meenemen.
Jack wist met een list de duivel in een boom te lokken. Hij zette de duivel hier
vast door een kruisteken in de boomstam te krassen. De duivel beloofde Jack
dat hij niet in de hel zou komen als Jack hem vrij zou laten. Toen Jack later stierf
kwam hij door zijn slechte levenswandel niet in de hemel. Maar de duivel liet
hem ook niet in de hel wegens de gedane belofte. Sinds die tijd doolt de ziel
an Jack rond op aarde. De duivel gooide hem een gloeiend kooltje achterna.
Jack stak het kooltje in een knol die hij aan het eten was en kreeg op die manier
een lantaarn. Amerikaanse Halloweenvierders hebben de knol verruild voor een
pompoen.