Laat je door Cupido’s taalpijl treffen

26 januari 2021

Ja, zo is het gemakkelijk: in Griekenland lopen al vijfduizend jaar spitsvondige taalliefhebbers rond. En die voorzagen dan ook nog eens hele stukken van Europa van kennis en inzichten. Nogal logisch dat hun uitdrukkingen uit de Griekse mythologie zo wijd verspreid zijn. Tot op vandaag blijft het amusant om de verhaaltjes erachter te ontdekken. Duik in onze bloemlezing – van Adonis via Cupido, Morpheus en Pandora tot Zeus.

Het zwaard van Damocles

Damocles leefde in 400 v.Chr. aan het hof van alleenheerser Dionysios I en was stikjaloers op diens macht. Dionysios was een goeie gabber die altijd klaarstond voor een leerrijke les. Dus liet hij Damocles een dag lang genieten van alle denkbare roem. Tijdens het diner vroeg hij Damocles omhoog te kijken: er hing een vlijmscherp zwaard aan amper één paardenhaar boven zijn hoofd. De moraal van Dionysios’ verhaal: “Damocles, beste jongen, het is logisch dat je in weelde wilt leven. Maar weet dat je dan voortdurend onder bedreiging staat.” Sinds die dag is ‘het zwaard van Damocles’ het symbool voor een onafwendbaar gevaar waartegen zelfs al je macht niet opgewassen is.

Het paard van Troje binnenhalen

Brad Pitt in een sexy harnasje. Brad Pitt met een V-hals tot aan zijn navel. Brad Pitt met bijzonder weinig kleren aan. Als het sinds 2004 over Troy gaat, komen de filmische close-ups van de Hollywood-halfgod met blonde lokken en staalblauwe ogen spontaan aanvliegen. Och ja, zijn vertolking kan je maar helpen om de betekenis achter ‘het paard van Troje binnenhalen’ te onthouden, toch? Extreem toepasselijk om te vermelden in een situatie waarbij iemand argeloos zijn eigen ondergang of ongeluk bewerkstelligt. Net zoals de Trojanen die in de Griekse list trapten: ze braken zelf hun eigen stadsmuur af om een ‘overwinningsgeschenk’ binnen te halen. Spoiler alert: dat houten paard zat propvol Griekse soldaten die de stad van binnenuit innamen.

Iets of iemand met argusogen bekijken

Om een buitenechtelijke affaire te verdoezelen, doet een mens al eens vreemde dingen. En het hek is helemaal van de dam als er een oppergod zoals Zeus mee in het spel zit. Die had een boon voor Io. Maar hij voelde aan zijn water dat eega Hera het minder tof zou vinden. Dus veranderde Zeus zijn Io in … een zilverkleurige koe. Yep, ook al in die tijd waren de scenaristen van ‘Goede tijden, slechte tijden’ actief. Gevaar geweken? Tarara! Hera moest en zou het fijne ervan weten en vroeg Argus met zijn honderd ogen om de koe permanent in de gaten te houden. Enter: Hermes – niet die van de handtassen, maar de zoon van Zeus. Hermes doet het ondenkbare: hij wiegt Argus in slaap en onthoofdt hem. Als eerbetoon zet Hera de honderd ogen van Argus op elke pauwenstaart. Zo kan hij eeuwig blijven kijken. En Io … die arme koe veranderde op latere leeftijd weer in mens.

De doos van Pandora openen

Laten we maar al meteen een vertaalfout van Erasmus himself uit de wereld helpen: eigenlijk gaat het niet om een doos, maar om een ‘wijnvat’. Daarin zat alle ellende die de mensheid zou kunnen treffen. Wat doe je daarmee? Juist ja, gesloten houden. Want dan is er niets aan de hand. Zo gezegd, zo gedaan. Tot nieuwsgierig aagje Pandora ten tonele verscheen. Het vlees is zwak, dus trok ze de stop van het wijnvat. Ze stond meteen oog in oog met alle denkbare rampen, ziekten, misère en ongelukken. Haastig probeerde ze het vat opnieuw te sluiten. Maar het kwaad was geschied. Of beter nog: de ellende was gaan vliegen. Alleen Hoop bleef achter. Dus … dat corona uit China komt? Dacht het niet, hé. Uit een kelder in Griekenland, ja!

ElaN is jouw taal-Adonis

Raak je de weg kwijt in letterland? ElaN werpt je graag een (lei)draad van Ariadne terwijl we jouw titanenstrijd overnemen. Zoveel service? Laat je homerische lach de vrije loop. Wij reinigen je taalkundige augiasstal, we verzorgen je communicatieve achilleshiel en we laten Cupido een tekstpijl op je doelgroep richten.

 

Geef jouw tantaluskwelling aan ElaN: wij maken er een mooi epos van!