Onze gezondheid is misschien wel ons hoogste goed. Nauwkeurige medische vertalingen zijn dan ook van het grootste belang, omdat ze een rechtstreekse invloed kunnen hebben op ons welzijn. De afgelopen maanden hebben we onze ELAN AI Bridge uitgerold. Daarbij maken we volop gebruik van de nieuwste technologische hoogstandjes. Toch blijven we ervan overtuigd dat AI het beste werkt als er een mens bij betrokken is. Dat is nergens zo belangrijk als in het medische vakgebied. We laten twee van onze interne medische revisoren aan het woord: Anja Thys (Engels) en Kim Hoebrechts (Nederlands) vertellen ons hoe zij medische vertalingen aanpakken.
Dag Kim en Anja. Fijn dat jullie even enkele vragen willen beantwoorden. Laten we beginnen met een makkelijke vraag: wat vinden jullie boeiend aan medische vertalingen?
Kim: Ik vind het heel leuk dat je altijd iets nieuws leert. Want de medische wereld staat nooit stil: nieuwe onderzoeken, nieuwe behandelingen, nieuwe inzichten … Als vertaler krijg je de kans om daar aan mee te werken. Dat geeft me een heuse intellectuele boost! (lacht)
Anja: Ook ik heb in de loop van de jaren heel veel bijgeleerd. Het is boeiend om te zien hoe de geneeskunde evolueert en welke ziektes en behandelingen er bestaan.
Waarom is de expertise van een mens nog steeds onmisbaar bij medische vertalingen?
Anja: Bij medische vertalingen is het heel belangrijk dat een mens controle heeft over het resultaat. Soms staan er in een tekst stoffen, concepten of definities die onderling uitwisselbaar aanvoelen of op elkaar lijken, maar dat niet zijn. Als ons welzijn en ons leven ervan afhangen, lijkt het me van vitaal belang dat een mens de eindcontrole uitvoert.
Kim: Nauwkeurigheid is een must in medische teksten. Vergis je niet, AI kan een waardevol hulpmiddel zijn bij de vertaling of revisie. Die technologie kan suggesties aanreiken, de juiste terminologie helpen te vinden enz. Maar medische teksten zijn vaak complex, gelaagd en sterk afhankelijk van de context. Je moet het volledige document begrijpen, en soms zelfs de bredere klinische of wetenschappelijke context als je helemaal mee wilt zijn.
AI en machinevertalingen springen niet altijd even consequent met terminologie om. Zo krijg je soms een term voorgeschoteld die sterk lijkt op het bronwoord, maar toch fout is. Daarom kun je niet zonder een expert die de meest geschikte term kiest. Wat is het gangbare woord in dit specifieke vakgebied? Welke termen begrijpt en verwacht de doelgroep? Daar moet je allemaal rekening mee houden.
Kun je ons een voorbeeld geven van een ernstige fout die je uit een machinevertaling hebt gehaald?
Kim: Ik herinner me een vertaling waarin ‘une étude avec souris’ naar het Nederlands was vertaald als ‘een studie met mensen’ in plaats van ‘met muizen’. Het gaat maar om dat ene woord, maar de betekenis van de zin verandert ingrijpend. Zulke fouten kunnen voorkomen bij machinevertalingen, maar de gevolgen zijn mogelijk zwaar in een medisch verband.
In een medische tekst kan één verkeerde interpretatie alles omgooien. Daarom moet je altijd gefocust en bij de pinken zijn. Is dat de meest nauwkeurige interpretatie? Is dat logisch? Analytisch denken is dus de boodschap.
Anja: Ik heb door de jaren heen heus wel ernstige fouten uit medische vertalingen gehaald. Meestal ging het om het gebruik van bepaalde woorden of spelfouten die tot verwarring konden leiden. Zo was er een tekst met een uitleg over hoe je eerste hulp moet verlenen. Maar als je de instructies in de vertaling zou volgen, zou je de hulpbehoevende net verstikken. Ik moest dus duidelijk ingrijpen! _(lacht) _
**Nog een laatste vraag aan jullie allebei. Wat is de grootste uitdaging bij de revisie van een medische vertaling? **
Anja: Voor mij is het de terminologie. Bepaalde woorden lijken op elkaar, maar zijn helemaal niet hetzelfde. Getallen, eenheden en gegevens vormen soms ook een uitdaging. Je moet dan nagaan of ze op de juiste manier zijn omgezet van de brontekst naar de doeltekst. Uiteindelijk zit het ‘m in de details en moet alles 100 % kloppen.
Kim: De inhoud volledig begrijpen is volgens mij wel de grootste uitdaging. Medische teksten kunnen heel diep in detail gaan en betrekking hebben op een specifiek vakgebied. Soms staan er termen in die alleen specialisten iets zeggen. In sommige teksten zie ik meerdere termen voor hetzelfde begrip en lijkt het erop dat het synoniemen zijn. Toch dekken ze voor een expert een heel andere lading. Als medische vertaler of revisor moet je die verschillen begrijpen.
Hartelijk bedankt voor jullie tijd!
Wil jij ook medische teksten laten vertalen? Benieuwd hoe ELAN Languages de kracht van AI combineert met menselijke expertise voor onberispelijke en nauwkeurige medische vertalingen? Neem contact op met Johan Noël via johannoel@elanlanguages.com – +32 11 43 47 64.